MEGAMOCNI

Głuchoniemi również walczyli podczas powstania warszawskiego

1944 Bim głuchoniemi historia Igo Łuszczyc pluton Poprad powstańcy

Dodano 2013-08-01 12:46:05 | Autor: Emil Kowalski

Dzisiaj jest rocznica powstania warszawskiego. Czy wiecie, że podczas tego wielkiego zrywu narodowowyzwoleńczego, który miał miejsce podczas II wojny światowej w 1944 roku, brały udział jako zorganizowana jednostka, osoby głuchonieme?

Otóż, w 1941 roku nauczyciel WF-u Wiesław Jabłoński („Łuszczyc”), zorganizował  w Instytucie Głuchoniemych i Ociemniałych podziemną grupę, która najpierw należała do ZWZ (Związek Walki Zbrojnej) a potem do AK (Armia Krajowa), gdzie weszła w skład 4 kompanii „Zygmunta” (ppor. Zygmunta Sapuły), V Zgrupowania „Siekiera” (por. Romana Rożałowskiego) i liczyła ok. 20 osób.

Podziemna grupa zwana również plutonem głuchoniemych miała swój znak rozpoznawczy w postaci opaski z napisem „Taubstumm” (głuchoniemy). Miało to na celu ochronę przed niemiecką inwigilacją. To było szczególnie ważne, gdyż członkowie plutonu od samego początku prowadzili działalność partyzancką. Dystrybuowali oni prasę konspiracyjną.

Członkowie plutonu, byli również szkoleni w posługiwaniu się bronią palną. Zajął się tym współorganizator tej podziemnej grupy - st. sierż. Edmund Malinowski ps. „Mundek”.

Gdy wybuchło powstanie warszawskie o godzinie „W”, dowódcą jednostki głuchoniemych był ppor. Wiesław Jabłoński ps. Łuszczyc”, a jego zastępcą głuchoniemy Kazimierz Włostowski – „Igo”, który miał stopień kaprala. Pozostali byli strzelcami. Po kilku dniach oddział głuchoniemych został włączony do plutonu st. sierż. Edmunda Malinowskiego ps. „Mundek”, awansowanego później na podporucznika. W tamtym czasie, pluton liczył 30 osób – kobiet i mężczyzn. W takim składzie został wcielony do do batalionu AK „Miłosz” w Śródmieściu.

Zadaniem grupy, było budowanie barykad, podziemnych przejść dla powstańców, gotowanie, wynoszenie gruzu.

W czasie powstania, jednostka ta stała się Oddziałem Głuchoniemych w składzie: II (1107) pluton, 3 kompanii kpt."Redy", batalionu mjr."Miłosza", zgrupowania ppłk. "Sławbora", Śródmieście – Południowe. Odtąd w skład plutonu wchodzili zarówno głusi jak i słyszący, pluton liczył on ok. 50 żołnierzy, wśród których w różnym okresie było od 26 do 33 głuchoniemych w tym 3 kobiety. Opiekunem i kapelanem plutonu był ks. prałat Jan Kuczyński, pełniący obowiązki kapelana kompanii „Reda”.

Swój chrzest bojowy, głuchoniemi powstańcy mieli przy zdobywaniu „Soldatenheim” mieszczącego się w Gimnazjum im. „Królowej Jadwigi”. Podczas tej akcji, wspierały ich grupy powstańcze wyruszyły do ataku z ulicy Hożej, Wspólnej i Mokotowskiej. Gmach gimnazjum został zdobyty przez Polaków a zajmujący go Niemcy uciekli.

Dnia 9 sierpnia 1944 pluton podzielono na grupę liniową liczącą 10 ludzi i grupę pomocniczą w składzie 16 ludzi. Grupę liniową przydzielono odtąd do pełnienia warty w zdobytym gimnazjum, w kinie Napoleon, na ul. Frascatti, na posterunkach wokół Instytutu, w przyległych ogrodach i na Wiejskiej. Głuchoniemi powstańcy byli uzbrojeni w kilka granatów i butelki z benzyną, a broń wydawano im na czas pełnienia warty. Służbę wartowniczą głuchoniemi pełnili najczęściej z powstańcami słyszącymi.

Głośniej od bomb - reportaż o plutonie

2 września 1944 roku, doszło do ataku niemieckich „Sztukasów” na Plac Trzech Krzyży. Podczas tej akcji, Niemcy zburzyli kościół św. Aleksandra, gimnazjum im. Królowej Jadwigi, kino „Napoleon” oraz uszkodzili i zajęty przez nich, fronton budynku YMCA (Związek Chrześcijańskiej Młodzieży Męskiej). Okupanci hitlerowscy, wpadli w popłoch i budynek ten został odbity przez powstańców. Podczas akcji, swoim bohaterstwem wykazali się głuchoniemi. Niestety wśród nich, zginęła Celina Kiluk ps. „Poprad” a ranny został w głowę Jerzy Obrycki ps. „Bim”. W kolejnych dniach powstania pluton pełnił funkcje wartownicze, brał udział w wielu starciach z Niemcami. Po kapitulacji większość głuchoniemych wyszła z Warszawy z ludnością cywilną, do niewoli niemieckiej poszło 9 głuchoniemych wraz ze swoim dowódcą.

W dzisiejszych czasach, pluton jest znany szczególnie w środowisku instytucji publicznych i wśród nich jest Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy nr 2 imienia Plutonu Głuchoniemych AK w Kaliszu. Uroczystość nadania honorów, odbyła się 22 maja 2013. W tym dniu została zorganizowana wystawa przez Muzeum Okręgowym Ziemi Kaliskiej. Zarząd Główny PZG, przygotował tablice o bohaterach Plutonu Głuchoniemych i innych niesłyszących walczących w II wojnie światowej, które można obejrzeć w tym muzeum.

Emil Kowalski/Wikipedia

zdj. pochodzi z reportażu "Głośniej od bomb" - youtube.com